Gluren bij de nieuwe buren: in hoeverre kan een gemeente de privacy van haar inwoners aantasten?

Best practices

Met de komst van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) is de verantwoording over persoonsgegevensbescherming binnen gemeenten een belangrijk onderwerp geworden. Maar buiten de bescherming van persoonsgegevens moet een gemeente ook rekening houden met andere privacybelangen van haar inwoners. Zo hebben inwoners tot op zekere hoogte het recht om zich te verzetten tegen bouwplannen, die hun privacy aantasten. Niet iedereen wil dat bewoners van een nieuw gebouw in hun woonkamer kunnen meekijken met alles wat zij doen. Maar wanneer is een aantasting zo groot dat bijvoorbeeld een bestemmingsplan daardoor onrechtmatig wordt? En met andere woorden: in hoeverre kan een gemeente de privacy van haar inwoners aantasten door middel van nieuwe bouw- en bestemmingsplannen? 

Privacy buiten de AVG 

Dat privacy op meer plaatsen dan in de AVG beschermd wordt blijkt onder andere uit verschillende regelingen op Europees niveau. Artikel 8 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) ziet op de bescherming van het privéleven en daarmee het recht op privacy. Uit jurisprudentie van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) blijkt dat de beschermingsomvang van dit artikel ruim is en dat de bescherming van privacy van inwoners dus van groot belang is. Het Handvest van de Europese Unie bevat eenzelfde bepaling in artikel 7. Op nationaal niveau is dit bepaald in artikel 10 van de Grondwet. Al deze regelingen zien dus op het beschermen van het recht op privacy van inwoners en zorgen er in feite voor dat een overheidsorgaan, zoals de gemeente, niet zomaar beslissingen mag nemen die de privacy van haar inwoners aantast. Dit is een grondrecht dat een gemeente in aanmerking moet nemen bij iedere beslissing die zij neemt. Wanneer een bouwplan dus significant inbreekt op de privacy van de inwoners, dan mag de gemeente dit plan niet doorzetten.  

Privacy vs. gemeentebelangen 

De Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State (ABRvS) is de hoogste algemene bestuursrechter van Nederland en doet regelmatig uitspraken over geschillen tussen de gemeente en haar inwoners. In de afgelopen maand zijn er twee uitspraken geweest over de vraag of gemeenten bestemmings- en bouwplannen mochten doorzetten ondanks dat inwoners van mening waren dat dit een aantasting van hun privacy opleverde. In een zeer recente uitspraak van de ABRvS ging het onder meer om het bezwaar dat inwoners hadden op het bestemmingsplan van een gemeenteraad. Het bestemmingsplan zou volgens hen zorgen voor “een vermindering van hun privacy, omdat vanuit de nieuwe woning zicht ontstaat op hun tuin en woning”. De ABRvS was in dit geval van mening dat de gemeenteraad de belangen juist had afgewogen. Een verandering in de omgeving hoeft namelijk niet altijd te betekenen dat er een privacy inbreuk heeft plaatsgevonden. Hierbij heeft de ABRvS onder andere gekeken naar de afstand tussen de woning van degenen die bezwaar hebben ingediend en de nieuwe woningen uit het bestemmingsplan. Uit deze uitspraak volgt dat een aantasting van de privacy van inwoners toegestaan kan worden in het licht van goede ruimtelijke ordening. In de andere uitspraak wordt genoemd dat ook de kenmerken van de woonomgeving kunnen meewegen: in een stedelijke omgeving is het vanzelfsprekender dat huizen dichter op elkaar worden gebouwd, dan daarbuiten. De maatstaf, die hier toegepast wordt, is dat de privacy van inwoners niet op onaanvaardbare wijze mag worden aangetast. In beide gevallen werd de gemeente in het gelijk gesteld en hieruit volgt dat de belangen van de gemeenschap in sommige gevallen zwaarder wegen dan het belang van privacy van haar inwoners.  

Zoals uit het bovenstaande blijkt kan het als gemeente lastig zijn om te bepalen hoe om te gaan met de privacybelangen van uw inwoners. Als Functionaris Gegevensbescherming (FG) is het van belang om ook rekening te houden met privacybelangen buiten de AVG wanneer u toezicht houdt op de toepassing en naleving van de AVG. PCC heeft ervaring met privacyvraagstukken op het gebied van gemeenten en heeft meerdere gemeenten bijgestaan bij het implementeren van zowel technische als organisatorische maatregelen ter bescherming van het belang van privacy. Benieuwd wat wij voor uw gemeente kunnen betekenen? Neem dan contact met ons op. 

Placed 20-11-19

Courtney Don
Privacy Professional
Courtney Don houdt zich als Privacy Professional bezig met de implementatie van PCC bij verschillende organisaties en helpt hen zo bij het ontwikkelen van een duurzaam privacybeleid. Daarnaast specialiseert zij zich op het gebied van Informatierecht en biedt zij praktisch en helder advies aan klanten van PCC omtrent privacyvraagstukken.

Heeft u nog vragen?

Heeft u vragen over inhoudelijke ondersteuning bij de organisatie van uw activiteiten rondom de verwerking en bescherming van persoonsgegevens?

Try Privacy Control Center for free

Start your trial subscription and discover the possibilities.